Av. Barış ÇELİK /

Dünyanın değişik ülkeleri koronavirüs salgınından ötürü cezaevlerindeki tutuklu ve mahkumları evlerine göndermeye devam ediyor.

ABD federal bir karar almadı ama eyaletler, hapishanelerdeki koronavirüs salgınını önlemek için benzeri görülmemiş bir çabayla binlerce mahkumu serbest bırakıyor. Kaliforniya, New York, Ohio, Teksas gibi en az bir düzine eyaletteki hapishaneler, yaşlı veya hasta mahkumları koronavirüs riski nedeniyle evlerine gönderiyor.

Bahreyn’de 4 cezaevi bulunuyor ve bu cezaevlerinde toplam 3.485 mahkum kalıyordu. Korovavirüs salgını yüzünden 901 mahkum geçtiğimiz günlerde serbest bırakıldı. 585 mahkumun ise cezalarının geri kalanını rehabilitasyon veya eğitim programlarında geçirecekleri duyuruldu. Böylece Bahreyn’de neredeyse mahkumların yarısı serbest bırakılmış oldu. Bahreyn’de şimdiye kadar 377 vaka görüldü ve sadece 2 ölü var.

10 Mart’ta Birleşmiş Milletler’in İran’daki insan hakları özel raportörü Javaid Rehman, Tahran’ı yeni virüsün yayılmasını engellemek için tüm siyasi mahkumları serbest bırakmaya çağırmıştı. Tahran yönetimi uyarıları dikkate alarak özellikle aralarında muhaliflerin de bulunduğu 85.000 mahkumu serbest bırakarak salgının cezaevlerinde yayılmasını engelleme adına önemli bir adım attı. İran’da şimdiye kadar 24.811 vaka görüldü ve ölen insan sayısı 1.934. İran, nüfus, cezaevi kapasitesi ile cezaevlerindeki muhalifler ve siyasi suçlular bakımından Türkiye’ye çok benziyor. 2014 verilerine göre İran’daki 253 cezaevinde yaklaşık 240.000 tutuklu ve mahkum bulunuyor. Bu yıl ocak ayında yayınlanan bir BM raporuna göre ise 189.500 tutuklu bulunuyor İran cezaevlerinde. Koronavirüs nedeniyle serbest bırakmalar ile İran cezaevlerini yarı oranında boşaltmış oldu.

Bir diğer örnek ise Norveç’ten.  Norveç’te şimdiye kadar 2.647 vaka göründü ve 11 kişi hayatını kaybetti. Ölüm oranı binde 4. Norveç’teki cezaevlerinin resmi kapasitesi 3.657. Tutuklu ve mahkumların toplam sayısı 3.207. Daha %12’lik (450 mahkumluk) boş yer var. Cezaevi sayısı 58. Cezaevlerinin ortalama kapasitesi ise 55. Norveç’te sadece 147 mahkum bir odayı başka bir mahkum ile paylaşıyor.

Buna rağmen Norveç koronavirüs salgını nedeniyle riski aza indirmek için cezaevlerini peyderpey boşaltıyor. 126 mahkum 21 Mart’ta serbest bırakıldı. 73 kişinin tahliyesi hazırlanıyor ve önümüzdeki günlerde de cezaevlerinin kapasitesini hızla azaltacaklarını duyurdular.

Peki Türkiye’de durum ne. Türkiye’de şimdiye kadar 1.529 vaka göründü ve 37 kişi hayatını kaybetti. Ölüm oranı binde 24. Türkiye’deki cezaevlerinin resmi kapasitesi 220.000. Tutuklu ve mahkumların toplam sayısı ise 286000. Cezaevleri %30 oranında fazla kapasiteyle çalışıyor. Türkiye’de 385 cezaevi var. Cezaevlerinin ortalama kapasitesi 743. 7 kişilik koğuşlarda 40 kişi kalınıyor.

Norveç ile kıyaslandığında Türkiye’deki cezaevlerinde koronavirüs riski binlerce kat daha fazla ama Türkiye cezaevlerinde halen bir düzenleme yapmadı. İran ile kıyaslandığında benzer bir tablo görünse de Türkiye henüz İran kadar bile tedbir geliştirememiş durumda.