“TBMM’de sabahtan aksama kadar yapılan şu: Sen fetocusun, ben degilim, vay sen bana fetocu dedin, valla ben fetocu degilim, sen zaten fetocuydun, vallahi, billahi, tallahi fetocu degilim, ben değil seni fetoculerle dolasırken görmüşler vs. vs…” Sorun üretme değil problem çözme yeri olan Meclis’in içine düştüğü paranoyayı resmeden bu çığlık insan hakları savunucusu bir milletvekiline ait.

Ancak söz konusu paranoya sadece Meclis’e özgü bir durum da değil. Darbe girişimi sonrası ilk birkaç ayda binlerce kişi “fetöcü” suçlamasıyla güvenlik birimlerine yapılan çoğu da asılsız çıkan ihbarlara konu edildi. İlerleyen yıllarda ise kavramın üretim hızı ve çeşitliliği çığırından çıktı.

Kullanım alanı siyasal tartışmalardan aşk kavgalarına kadar muazzam bir alana yayılan “fetö” kavramı, birçok farklı katman ve çok değişik anlamlarda durmaksızın üretilmeye devam edilmekte. “FETÖ sanığını serbest bırakan hakimi FETÖ’den rüşvet aldı diye tutuklayan hakim FETÖ’den tutuklandı.” Bu haber 8 Mayıs 2017 tarihinde bir gazetede yayınlandı. Haberin başlığı, “fetö” teriminin çelişki ve gevşekliğini göstermek için çok uygun bir örnek. “Fetö” kavramının işlevselliğini daha iyi anlayabilmek için somut olaylarda kimler tarafından nasıl kullanıldığına daha detaylı bakmak gerekiyor.

“Fetö” kavramı ilk olarak siyasetin konusu gibi görünse de, aslında kavramın yol açtığı toplumsal travma tahmin edildiğinden de büyük. Bu yüzden ilk önce “fetö” kavramının sosyal hayatımızı nasıl esir aldığını anlamak için basına yansıyan sadece birkaç örneğe bakmaya çalışalım.

Aşk ve Evlilik İlişkilerinde

İş adamı Hayri Uğur, 5 yıllık yasak aşkıyla evlenebilmek için eşi aleyhine “fetö” senaryosu kurmuştur. Kendisinden boşanmak isteyen işadamına, boşanmak istemeyen kadın, “Eşim fetö üyesi” diye iftira atmıştır. Bir zabıt katibi evlilik teklifini reddeden kız arkadaşını “fetöcü” diye ihbar etmiştir. Eski milli futbolcu Emre Aşık’ın eşi Yağmur Aşık, boşanmak üzere olduğu eşinin “fetö”ye üye olduğunu ileri sürerek ihbarda bulunmuştur.

Komşuluk İlişkilerinde

Müteahhit Turgut K., 15 Temmuz darbe girişiminden 15 gün önce kavga ettiği komşusu ile 3 oğlu hakkında darbe girişimi sonrasında, ”fetöcü” suçlamasında bulunmuş, baba ve oğulları iki yıl sonra temize çıkarken, Turgut K. hakkında suç uydurmadan soruşturma açılmıştır.

Reyting Savaşlarında

Ezel ve Çocuklar Duymasın gibi çok izlenen popüler dizilerde “fetö” mesajları verildiği ve “fetö” kitapları gösterildiği şeklinde haberler yapılmıştır.

Müziğinden Hoşlanmayınca

Bir vatandaş, şarkıcı Mabel Matiz’i “klibinde 1 dolarlar havada uçuştuğu için” için “fetö”ye destek iddiasıyla savcılığa şikayet etmiş, şikayet üzerine soruşturma açılmış ve Matiz ifade vermiştir.

Aile Kavgalarında

15 Temmuz sonrasında İ.U. isimli bir baba Emnieyete giderek iki oğlunu “fetöcü” diye ihbar etmiştir. Türkücü Latif Doğan “fetöcü” olduğu gerekçesiyle Rus gelini tarafından ihbar edilmiştir. İki kız kardeş arasında yıllardır bitmek bilmeyen husumet söz konusudur. İçinden birisi o intikam hırsına yenilerek kız kardeşinin polis olan çocuğunu yani öz yeğenini “fetöcü” diye şikâyet etmiştir. Tutuklanan yeğen beraat ettikten sonra teyzesi aleyhine açtığı tazminat davasını kazanarak teyzesini 50 bin TL ödemeye mahkum ettirmiştir. Ailevi nedenlerden dolayı aralarında husumet bulunan akrabasını “fetö” ile bağlantılı olduğu iddiasıyla valiliğe ihbar eden kişi, sahte MİT kimliğiyle gözaltına alınmıştır. Bir baba 15 Temmuz hakkında olumsuz konuşan oğlunu “fetöcü” diye ihbar etmiş ve tutuklatmıştır. Hukuki konularla ilgili bir forum sitesinde yardım isteyen bir kişi şu ifadelerde bulunmuştur: “Sevmediğim akrabamı fetöcü diye ihbar ettim, durum ortaya çıktı ailem dahil tüm sülale iftira attığımı itiraf etmemi bekliyor”.

İroni Yapmak İçin

Beşiktaş Kulübü’ne başkan adayı olan ve Fikret Orman’a karşı kaybeden Hürser Tekinoktay, Fethullah Gülen için “hoca efendimiz” tabirlerini kullandığı twitter paylaşımlarına dair “fetöcü” ithamlarından kurtulmak için “aslında ironi yaptığı” şeklinde açıklamalarda bulunmuştur.

Muhtemel Bir Depremin Nedenlerini Açıklarken

“Fetö” sopasıyla istifa ettirildiği belirtilen Ankara eski Belediye Başkanı Melih Gökçek, İstanbul’da yakın tarihte gerçekleşmesi beklenen büyük bir depremin aslında suni bir deprem olacağı ve bunun “fetöcüler” tarafından yapılacağı iddiasını ortaya atmıştır.

Atatürk’ün Nasıl Öldüğünü/Öldürüldüğünü Açıklarken

AK Parti eski milletvekili Metin Külünk, TBMM düzenlediği bir basın toplantısında, “Bana göre Mustafa Kemal, 15 Temmuz’un arkasındaki akıl tarafından, FETÖ’nün arkasındaki güç tarafından zehirlenerek öldürüldü” demiştir.

Cinayet Zanlısının İlişkilerini Kamufle Etmek İçin

Osmangazi Üniversitesinde 4 kişiyi öldürerek katliam yapan Volkan Bayar’ın, rektörlük ile işbirliği içinde birçok kişiyi “fetöcü” diye ihbar ettiği ortaya çıkmasına rağmen, katliamdan sonra aslında katil Bayar’ın “fetöcü” olduğu yönünde haberler yapılmıştır.

Cinsel Tacizi Meşrulaştırmak İçin

Ankara’daki bir gösteride gözaltı sırasında M.D.’ye yönelik yaşanan polis tacizini savunan Ankara Emniyet Müdürlüğü, tacizin kadının direndiği için yaşandığını iddia etmiş ve mağdur M.D. için “Kardeşiyle terör örgütü eylemlerine katıldı, babası FETÖ üyesi” şeklinde açıklama yapmıştır. 55 yaşında olan ve 8 yaşındaki bir kızı taciz eden adam kızın ailesinin “fetöcü” olduğunu iddia etmiştir. Osmaniye’de öğrencileri tarafından taciz ile suçlanan ve kısa dönem tutuklanan bir öğretmen kendisine “fetöcülerin” kumpas kurduğunu iddia etmiştir.

Kişisel Husumetlerde

Kayseri’de tarla meselesi yüzünden tartıştığı amcasının oğlunun “fetöcü” diye ihbar ettiği bir matematik öğretmeni hakkında dava açılmış, öğretmen yargılanmış ve beraat etmiştir.

Cezai Sorumluluktan Kurtulmak İçin

İki kişinin katili Atalay Filiz, Ankara’da yargılandığı davada iki kez ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılmış, cinayetlerin yazıldığı gibi aşk cinayeti olmadığını, arkadaşı olan Göktuğ Demirarslan’ı, “fetöcü” olduğu için öldürdüğünü iddia etmiştir. Filiz savunmasında, “Halkımız hainlerin idamını istiyor. Ben bir anlamda halkımızın isteğini yerine getirdim” demiştir. Atalay Filiz cezadan kurtulamamıştır ama Sedat Peker beraat almayı başarmıştır. “Oluk oluk kanlarını akıtacağız” diyen organize suç örgütü lideri Sedat Peker, “suç işlemeye alenen tahrik etmek” suçundan 5 yıla kadar hapis cezası istemiyle yargılandığı davada, mahkeme heyeti tarafından “Sanığın sözlerinin muhatabı FETÖ / PDY isimli terör örgütü üye ve sempatizanları…”gerekçesiyle beraat ettirilmiştir.

Çok kısa şekilde özetlemeye çalıştığımız bu birkaç örneğin arka planında gerçek insanlar ve gerçek hayatlar var. Ve kangren olmuş bu yaranın izleri görünenden çok daha derinlerde.